ترجمه انتقال معنا و مفهوم یک متن یا مقاله از یک زبان به زبان دیگر است، بهطوریکه مفهوم و محتوای متن حفظ شود و ویژگیهای متن اصلی مثل لحن، یافتهها، فرهنگ و... در متن ترجمهشده نیز محفوظ باشد. ترجمه راهی برای تسهیل ارتباط مردم و به اشتراک گذاشتن یافتهها و تحقیقات در زبانهای مختلف میباشد.
ترجمه تخصصی به ترجمهای اطلاق میشود که فن ترجمه روی یک مقاله یا متن با موضوع تخصصی و توسط مترجم متخصص و کارشناس همان رشته، انجام گرفته باشد. در ترجمه تخصصی، مترجم باید بر مفاهیم و لغات علمی متن اشراف کامل داشته باشد، اصطلاحات را بهصورت دقیق رعایت کرده و نهایتاً از روند نگارشی مطلوب و روانی برخوردار باشد.

همانطور که پیشتر اشاره شد، متون تخصصی متنهایی هستند که در حوزه خاصی مثل پزشکی، حقوق، تجاری و... نگاشته شدهاند و ترجمه آنها شرایط خاصی را میطلبد. ترجمه متون تخصصی به زمان بیشتر و دقت و تمرکز بالایی نیاز دارد تا ضمن اینکه ترجمه صحیح و کاملی انجام بگیرد، متن ترجمهشده هم کاملاً سلیس و روان و قابلدرک باشد. تخصصی شدن تمام علوم در رشتههای مختلف، نیاز به ترجمه متون تخصصی را بیش از پیش نمایان میکند و درواقع این موضوع را خاطرنشان میکند که ترجمه متون تخصصی باید توسط مترجمان متخصص انجام پذیرد.
هدف ترجمه تخصصی، ترجمه دقیق و بیکم و کاست مطلب از یک زبان به زبان دیگر است.
جوامع مختلف، میدان گستردهای از علوم مختلف از جمله علوم اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، پزشکی و... را شامل میشوند. این علوم برای برقراری ارتباط و تبادل اطلاعات، به زبانهای مختلف ترجمه میشوند تا برای سایر کشورها قابل استفاده شوند. به عبارت دیگر، ترجمه، پل ارتباطی و انتقالی برای علوم، یافتهها، فرهنگ و... زبانهای مختلف میباشد. در این میان، مهارت ترجمه، اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا ترجمه باید صحیح، واضح، دقیق و روان باشد تا بتواند مفهوم را به صورت صحیح و کامل منتقل کند، علیالخصوص وقتی که صحبت از ترجمه متون تخصصی به میان میآید.

مترجمی نیز مانند سایر مشاغل، با دشوارهایی روبروست که در زیر به چند نمونه از آنها در زیر اشاره میکنیم.
پیچیدگی قوانین و ساختار هر زبان |
|---|
تسلط به اختصارات، اصطلاحات و واژههای تخصصی هر رشته |
تسلط کامل بر دستور زبان و قواعد زبان مبدا و مقصد |
دقت به تفاوتهای فرهنگی زبان مبدا و مقصد |
متون عمومی متونی هستند که در حوزههای عمومی نوشته شدهاند و شامل لغات تخصصی و حرفهای نمیشوند و معمولاً برای ترجمه آنها نیاز به دانش خاصی نیست و همینکه مترجم به زبان مبدأ و مقصد مسلط باشد کافی است.
اما متون تخصصی متونی هستند که در مورد یک رشته تخصصی خاص مثل حقوق، پزشکی و... نوشته شدهاند و دارای لغات و اصطلاحات تخصصی آن رشته میباشند و مترجم این متون باید علاوه بر تسلط بر زبان مبدأ و زبان مقصد، با لغات و اصطلاحات تخصصی آن رشته نیز آشنایی کامل داشته باشد. لازم به ذکر است که حتی ممکن است یک کلمه واحد در هر رشته تخصصی، دارای معنی مستقلی باشد که باید با توجه به رشته اختصاصی آن مقاله ترجمه شود.
نکتهای که در ترجمه متون تخصصی باید به آن توجه شود، این است که در متون تخصصی کلماتی وجود دارند که معنی آنها در زبان عمومی و زبان تخصصی بسیار متفاوت میباشد و اگر مترجم از تخصص کافی در این زمینه برخوردار نباشد، مفهوم متن کاملاً عوضشده و بهطورکلی بار علمی خود را از دست خواهد داد. بنابراین یکی از مهمترین چالشها در ترجمه متون تخصصی، پیدا کردن معنی صحیح کلمات تخصصی در این متون میباشد و درصورتیکه مترجم در آن زمینه تخصصی نداشته باشد، نمیتواند معنی صحیح کلمه را بیابد.
ترجمه متون تخصصی کار بسیار حساس و دشواری است و مترجمهای متون تخصصی باید ویژگیهای خاصی داشته باشند که در زیر به برخی از آنها اشاره میکنیم.
آگاهی کامل از زبان مبدأ متن و نیز آگاهی کامل از زبان مقصد
آگاهی کامل از لغات، عبارات و اصطلاحات تخصص متن مورد نظر
مهارت نوشتن و نگارش صحیح متن و جزئیات ارائه شده در زبان مقصد
آشنایی با سبک و لحن نویسنده متن در زبان مبدأ و حفظ آن سبک و لحن در زبان مقصد
درک صحیح مفاهیم متن مبدأ و انتقال دقیق آن در زبان مقصد با انشائی سلیس
رعایت نکات دستوری، نگارشی، املائی و ساختاری متن در ترجمه به زبان مقصد
ترجمه محدود به ترجمه فقط از یک زبان به تنها یک زبان دیگر نیست. در دنیا مردم کشورهای مختلف به زبانهای مختلف تکلم میکنند و برای انتشار یافتهها، فرهنگ، علوم و... یک ملت در بین سایرین، نیاز است تا این داشتهها به زبانهای مختلف ترجمه شوند.
همانطور که میدانید زبان انگلیسی به عنوان رایجترین زبان بینالمللی محسوب میشود و اکثر مجلات بینالمللی نیز به این زبان، چاپ و منتشر میشوند. نیاز به ترجمه متون اعم از متون عمومی یا تخصصی، به زبان انگلیسی و نیز بالعکس، از زبان انگلیسی به زبان فارسی، نیاز مبرم جامعه میباشد. اما زبان انگلیسی تنها زبان خارجی قابل ترجمه نیست؛ زبانهای دیگری نیز در دنیا وجود دارند که مقالات و متون آنها باید به فارسی ترجمه شوند تا برای جامعه فارسیزبان کشورمان قابل استفاده شوند و نیز برای ارائه متون عمومی و تخصصی فارسی، نیاز است تا این متون از زبان فارسی به سایر زبانها ترجمه شوند تا در جامعه علمی آنها، مطرح و ارائه شوند.
ترجمه به زبانهای مختلف، یکی از شغلهای سخت و پیچیده در جهان میباشد. مترجم باید با تفاوتهای زبانی، فرهنگی و ساختار و قواعد دستوری هر دو زبان مبدأ و مقصد کاملاً آشنا باشد تا بتواند لغات، اصطلاحات و عبارات درست را جایگزین کند. درک و شناخت هر اصطلاح در زبان مبدأ و جایگزینی آن با اصطلاحی مناسب و هم معنا در زبان مقصد، یکی دیگر از هنرهای لازم یک مترجم میباشد.در ترجمه کلمات مرکب نیز باید دقت و توجه بیشتری به عمل آید، چون بعضی از کلمات مرکب، دقیقاََ همان معنای اجزای تشکیلدهنده آن را دارند، بعضی دیگر معنایی مشابه و معنای بعضی دیگر از کلمات مرکب کاملاََ متفاوت با معنای اجزای تشکیلدهنده آن است. چالش دیگر در ترجمه به زبانهای مختلف، ترجمه یک کلمه با معانی متعدد میباشد که در هر رشته تخصصی ممکن است معانی مختلف داشته باشد.در زیر به بیان اختصاری تفاوت چندین زبان میپردازیم تا توجیه تفاوت در زمان و هزینه ترجمه باشد.
همانطور که میدانید ساختار جملات با قواعد گرامری متناسب است. انگلیسی و عربی، ساختارها و قواعد گرامری متمایزی دارند. زبان عربی قواعد صرف و نحوی متعددی دارد که ترجمه آن را مشکل میکند ولی گرامر زبان انگلیسی، قواعد ثابتی دارد. در همه موارد زبان عربی، باید به مذکر و مؤنث بودن کلمه دقت شود ولی در زبان انگلیسی، فقط در ضمیرهای مفرد این مورد وجود دارد. نکته قابل توجه دیگر در ترجمه زبان عربی این است که برای صرف افعال عربی باید به تعداد و جنس کلمه توجه شود. ترتیب ساختار جملات انگلیسی بهصورت فاعل یا اسم، فعل و سپس مفعول یا مکمل میآید ولی در ساختار جملات عربی این گونه نیست و حتی جملاتی وجود دارند که نیاز به فعل ندارند. علاوه بر این، هر دو زبان دارای واژگان و عبارات اصطلاحی منحصر بفردی هستند که نیازمند درک عمیقی از بافت فرهنگی هر دو زبان، برای یافتن معادلهای مناسب یا انتقال مؤثر معنا است و این بدین معناست که آگاهی از دانش فرهنگی هر دو زبان مبدأ و مقصد، باعث انتقال دقیق ارجاعات فرهنگی میشود.

زبان ژاپنی، در سیستم نوشتاری خود، از حروف چینی، با حفظ دستور زبان خود، بهره برده است. زبان ژاپنی متشکل از الفبای هجا (48 هیراگانا و 48 کاتاکانا) و بیش از 2000 کاراکتر چینی است. به احتمال زیاد، دستور زبان ژاپنی، با 13 شکل مختلف فعل، پیچیدهترین و سختترین دستور زبان در کل جهان است.
زبان کرهای نیز در سیستم نوشتاری خود، حروف چینی را به عاریه گرفته است. این زبان، سیستم نوشتاری بسیار سادهتری نسبت به زبان چینی و ژاپنی دارد. هانگول، الفبای رسمی زبان کرهای است که که متشکل از 40 حرف است که 21 حرف مصوت و 19 حرف صامت دارد.
زبان چینی، 3000 کاراکتر رایج چینی دارد که تصویری هستند و جالبتر اینکه هر کاراکتر یک یا چند معنی دارد و ترکیبی از کاراکترها شامل کلمات مختلفی است. زبان چینی یک دستور زبان آسان دارد و حروف اضافه ، صرف افعال یا تغییرات زمان ندارد.
تنها ویژگی کلیدی برای تشخیص این زبانها، این است که جملات یا متون کرهای، دارای فاصلههایی مشابه انگلیسی هستند در حالی که در چینی و ژاپنی چنین نیست و حتی زبان چینی بسیار متراکم است.

زبان آلمانی و انگلیسی، از یک خانواده زبانی مشترک به نام زبانهای ژرمنیک غربی هستند. این دو زبان، از نظر بعضی از واژگان، قواعد گرامری و ریشههای کلمات، مشابه هستند، اما تفاوتهایی نیز با هم دارند.
در زبان آلمانی، اسامی دارای سه نوع جنسیت میباشند: مذکر، مؤنث و خنثی. این زبان دارای 26 حرف و 4 حرف فرعی است. در زبان آلمانی، اسامی با حرف تعریف میآیند و این حرف تعریف، جنسیت، تعداد و حالت یک اسم را نشان میدهد. در زبان آلمانی، افعال To be وجود ندارند و برخی از کلمات در این زبان وجود دارند که با کلماتی در زبان انگلیسی، همخانواده هستند ولی معانی متفاوتی دارند.
در زبان انگلیسی اسامی دارای دو نوع جنسیت هستند: مذکر و مونث. این زبان دارای 21 حرف صامت و 5 حرف صدادار است. زبان انگلیسی دارای استثناهای زیادی است.

ترجمه متون فارسی به زبانهای انگلیسی، فرانسه، ترکی استانبولی، روسی و... و بالعکس، نیاز مبرم تمام جوامع میباشد. چرا که برای سهیم شدن و استفاده از یافتههای هر تحقیق و پژوهشی، به هر زبانی که انجام گیرد، نیاز است که تبادل اطلاعات صورت گیرد و برای این تبادل اطلاعاتی، ترجمه متون به زبانهای مختلف، اساس و پایه میباشد.
ترجمه هنر وصل کردن زبانها و ملتهاست و بهخودیخود امری بسیار پیچیده و دشوار میباشد و وقتی صحبت از ترجمه متون تخصصی به میان میآید، کار بسیار حساستر و دشوارتر خواهد بود، زیرا در ترجمه این متون باید به لغات و اصطلاحات رشته تخصصی آن متن اشرافیت کامل داشت تا ترجمه صحیح بوده و انتقال دادهها به درستی انجام گیرد. با توجه به مطالب گفته شده و نظر به اینکه ترجمه متون تخصصی باید از دقت فوقالعادهای برخوردار باشد، پیدا کردن مؤسسهای که بتواند این کار را به نحو احسن انجام دهد، کار دشواری است. شبکه مترجمین اشراق، با کادری مجرب و حرفهای، سرآمد این مؤسسات میباشد که با پشتیبانی 24 ساعته و در سریعترین زمان ممکن، اقدام به ثبت سفارش و تحویل ترجمه متون تخصصی مینماید.