شبکه مترجمین اشراق: ایمپکت فاکتور (IF) معیاری است که برای سنجش اهمیت و اعتبار یک مجله علمی در حوزه تخصصی خود به کار میرود. این شاخص، در کنار سایر معیارها، میتواند به ارزیابی کیفیت و اعتبار مجله کمک کند.
در ارزیابی اعتبار مقالات علمی، میزان استناداتی که به یک مقاله شده است نقش مهمی دارد؛ هرچه تعداد استنادها بیشتر باشد، نشاندهندهی اعتبار و تأثیرگذاری بیشتر آن مقاله است. یکی از شاخصهایی که برای سنجش اعتبار علمی مجلات مورد استفاده قرار میگیرد، ایمپکت فاکتور (Impact Factor) یا ضریب تأثیر است. این شاخص یکی از مهمترین معیارهای کمی برای ارزیابی کیفیت علمی نشریات به شمار میرود و آشنایی با آن، برای انتخاب یا چاپ مقاله در یک ژورنال معتبر ضرورت دارد.
مؤسسهی تامسون رویترز (Thomson Reuters) هر سال گزارشی با عنوان گزارش استنادی مجلات علمی (Journal Citation Reports) منتشر میکند. در این گزارش، مجلات تحت نظارت این مؤسسه بر اساس تعداد استنادهایی که به مقالات منتشرشدهی آنها صورت گرفته است، طبقهبندی و ارزیابی میشوند. ایمپکت فاکتور که معمولاً با اختصار IF نمایش داده میشود، میزان متوسط استنادهایی را نشان میدهد که در یک بازهی دوساله به مقالات منتشرشده در یک مجله صورت میگیرد. به بیان دیگر، ضریب تأثیر نسبت تعداد ارجاعات به مجموع مقالات چاپشدهی آن ژورنال در دو سال گذشته را محاسبه میکند.در واقع، از ایمپکت فاکتور برای سنجش میزان تأثیرگذاری و اهمیت یک مجله در حوزهی علمی خاص استفاده میشود، و هرچه این عدد بالاتر باشد، مجله و مقالات منتشرشده در آن از اعتبار علمی بیشتری برخوردارند.
ایمپکت فاکتور (IF) به عنوان شاخصی برای سنجش اهمیت یک ژورنال در حوزهی تخصصی خود، در کنار سایر معیارها، میتواند مورد استفاده قرار گیرد. این شاخص به ارزیابی کیفیت و اعتبار مجله کمک میکند.لازم به ذکر است که ایمپکت فاکتور به طور مستقیم به فرآیند داوری مقالات یا کیفیت محتوای خود ژورنال ارتباطی ندارد. با این حال، این معیار میانگین تعداد استنادهایی را منعکس میکند که به مقالات منتشرشده در آن ژورنال، کتابها، پایاننامهها، گزارشهای پروژه، اسناد منتشرشده در اینترنت و سایر منابع معتبر صورت گرفته است.بنابراین، ایمپکت فاکتور، در کنار سایر شاخصها، ابزاری ارزشمند برای ارزیابی و سنجش اعتبار یک ژورنال علمی محسوب میشود.

ایمپکت فاکتور (IF) یکی از مهمترین اطلاعاتی است که توسط یک مجله منتشر میشود و در ایران، این عدد اغلب به عنوان مبنایی برای ارزشگذاری تحقیقات علمی در نظر گرفته میشود. هنگامی که نویسندگان قصد دارند مقاله خود را برای انتشار در یکی از مجلات معتبر (مانند مجلات ISI) ارسال کنند، یکی از معیارهای اصلی برای تمایز میان مجلات قوی و ضعیف، ایمپکت فاکتور آنهاست. این شاخص به محققان و دانشجویان کمک میکند تا ژورنالهای معتبرتر را شناسایی کنند. در میان مجلات ISI، مقایسهی ضریب تأثیر ژورنالها یکی از معیارهای کلیدی برای سنجش برتری آنهاست.
یوجین گارفیلد (Eugene Garfield)، بنیانگذار مؤسسهی اطلاعات علمی (Institute for Scientific Information) و ابداعکنندهی این شاخص، بیان کرده است که “ایمپکت فاکتور به آسانی توانایی مجلات و ویراستاران آنها را در جذب بهترین مقالات موجود منعکس مینماید”.
نکات مهم در محاسبه و تفسیر ایمپکت فاکتور:
حداقل زمان برای محاسبه: حداقل زمانی که برای محاسبهی ایمپکت فاکتور یک مجله در نظر گرفته میشود، سه سال پس از انتشار اولین شمارهی آن است. به همین دلیل، برای مجلات تازه تأسیس که هنوز سه سال از انتشارشان نگذشته است، امکان محاسبهی IF وجود ندارد.
مفهوم IF بالا: ژورنالی که بالاترین IF را داراست، معمولاً در فاصلهی زمانی دو سال گذشته، بیشترین تعداد استناد را به مقالات منتشرشدهی خود دریافت کرده است.

ایمپکت فاکتور یک مجله برای یک سال خاص (مثلاً سال Y) با تقسیم تعداد مقالات استناد شده در آن مجله طی دو سال گذشته (سالهای Y-1 و Y-2) بر تعداد کل مقالات منتشر شده در آن مجله طی همان دو سال (Y-1 و Y-2) محاسبه میشود.
مثال:
برای محاسبه ایمپکت فاکتور مجلهای در سال 2023:
صورت کسر: تعداد کل استنادات (citations) که در سال 2023 دریافت کردهاند، به مقالاتی که در سالهای 2021 و 2022 در این مجله منتشر شدهاند.
مخرج کسر: تعداد کل مقالاتی که در سالهای 2021 و 2022 در این مجله منتشر شدهاند (مقالات پژوهشی، مقالات مروری، یادداشتها و غیره که قابل استناد هستند).
نکات مهم:
ایمپکت فاکتور یک معیار نسبی است و بیشتر برای مقایسه مجلات در یک حوزه تخصصی کاربرد دارد.
این معیار توسط برخی افراد و موسسات مورد انتقاد قرار گرفته است، زیرا ممکن است تحت تاثیر عواملی مانند نوع مقالات منتشر شده (مثلاً مقالات مروری که معمولاً استنادات بیشتری دریافت میکنند) یا رفتار ناشران قرار گیرد.
ایمپکت فاکتور به منظور سنجش و ارزیابی کل مجله است و مربوط به یک مقاله خاص نمی باشد؛ بنابراین ترجمه مقالات مجلاتی با ایمپکت فاکتور بالاتر نسبت به سایر مجلات پیچیدگی و دشواری بیشتری دارد. معمولا این گروه از مجلات نسبت به فرآیند داوری مقاله و شیوه ترجمه مطالب بیشتر حساس هستند. برای چاپ مقاله در چنین مجلاتی بایستی در ترجمه مقاله، به شیوههای ترجمه و اصول حرفهای تسلط کافی داشت.
اگر مقاله ارزش و اعتبار علمی بالایی داشته باشد، با در نظر گرفتن فرمت نشریه موردنظر و همچنین رعایت تمام اصول و نکات نگارش و سابمیت مقاله، به راحتی می توان اکسپت مقاله را از نشریات isi گرفت و آن را چاپ کرد. شبکه مترجمین اشراق با ارائه خدمات ترجمه، نگارش و سابمیت مقالات تخصصی با بهترین کیفیت و در کوتاه ترین زمان، شما دانشجویان و محققان را در مسیر رسیدن به جایگاه برتر علمی یاری خواهد کرد.