راهنمای جامع ترجمه کتاب

ضرورت ترجمه کتاب

تاکنون تعریف مشخص و کاملی از کتاب ارائه نشده ‌و نخواهد شد که بتواند مفهوم کامل و غنی آنرا برساند. کتاب ها گنجینه های ارزشمند هر کشور با هر زبان و فرهنگی می باشند که قدمتی پنج هزار ساله دارند. از گذشته تا کنون تمامی مطالب علمی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و... هر قوم و کشوری توسط نگارش کتاب به عصر بعدی انتقال داده شده است.

امروزه نیز نگارش و خواندن کتاب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. جامعه مردمی از هر قشری که باشند، تمایل زیادی به خواندن کتاب در حوزه های مختلف دارند، اما همه ی کتاب ها به زبان فارسی نیستند و برای درک بیشتر و راحت تر مطالب و مفاهیم آن باید به زبان مادری ترجمه شوند. به طور کلی ترجمه کتاب رسیدن به یک ارتباط میان زبان مبدأ و زبان مقصد است که تمامی اطلاعات علمی، فرهنگی، اجتماعی و... جوامع مختلف را انتقال می دهد.

در جهانی با بیش از 7000 زبان گفتاری، ترجمه از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا به افراد امکان می ‌دهد بدون نیاز به یادگیری زبان دوم، ایده‌ ها و فرهنگ جوامع مختلف را یاد گرفته و با آنها ارتباط برقرار کنند. از این رو ترجمه کتاب برای پیشرفت و رشد جامعه، در تمامی حوزه ها ضروری است.

ترجمه کتاب یکی از کارهای بسیار ارزنده و با ارزش است که از این طریق یک پل ارتباطی قوی بین جوامع و افراد با طرز تفکر های مختلف ایجاد می شود. این امر باعث پیشرفت جوامع و همچنین آشنایی با فرهنگ و آداب و رسوم مختلف یک جامعه می شود. در ابتدا باید دانست که برای ترجمه کتاب، قبل از هر مرحله تعیین هدف از ترجمه کتاب، انتخاب کتاب مناسب و آگاهی از تخصص و زمینه کتاب مورد نظر برای ترجمه مهم و ضروری می باشد. ترجمه کتاب مراحل خاص خود را دارد و شخصی که تمایل به ترجمه کتاب دارد بهتر است قبل از ترجمه، با تمامی مراحل ترجمه کتاب که به ترتیب در این مطلب آورده شده است، آشنا باشد.

تعیین هدف از ترجمه کتاب

نکته مهم در ترجمه کتاب و انتخاب آن، دلیل و هدف ما از ترجمه آن می باشد. فرد مترجم هنگامی که کتابی را انتخاب می کند باید مقصود خود از انتخاب کتاب مربوطه را بداند. برخی از افراد به منظور کسب مقام و رتبه علمی و تخصصی، یک کتاب تخصصی در یک زمینه مشخص را ترجمه می کنند، افرادی نیز هستند که صرفاً به دلیل علایق فردی خود دست به ترجمه کتاب های عمومی می زنند. لازم به ذکر است که در این میان نیز افرادی هستند که شغل آنها مترجمی بوده و به منظور ارتقا سطح مالی وشغلی خود سفارش ترجمه می گیرند. در حالت کلی برای ارائه ترجمه با کیفیت تر در هر زمینه و تخصصی بهتر است ابتدا با نویسنده و سبک اصلی نویسنده کتاب آشنا شده و به بهترین نحو ممکن کتاب را به زبان خود ولی با حفظ سبک نویسنده اصلی، ترجمه کنید. در حالت کلی قبل از شروع ترجمه، مترجم باید هدف خود از ترجمه کتاب را تعیین کرده و بر اساس آن ترجمه خود را به پیش برد. بنابراین مشخص کردن هدف و قصد از ترجمه کتاب اولین گام از گام های مهم در مراحل ترجمه کتاب می باشد که در ابتدا باید هدف خود را از ترجمه مشخص کنید. مثلا قصد دارید از ترجمه کتاب منافع مالی ببرید؟ آیا می خواهید به عنوان یک مترجم به افزایش مهارت و تخصص در حوزه ای خاص به ترجمه کتاب بپردازید؟ آیا مترجم کتاب هستید و طبق سفارش مشتری، کتابی را ترجمه می کنید؟ در هر صورت پس از مشخص کردن هدف خود از ترجمه، باید کتاب مناسب را برای ترجمه انتخاب کرده و با چگونگی ترجمه کتاب آشنا شوید.

انتخاب کتاب مناسب برای ترجمه

اولین و مهم ترین گام در امر ترجمه، انتخاب درست کتاب است. قبل از انتخاب کتاب برای ترجمه، باید هدف خود را از ترجمه کتاب مشخص کرد. هدف از ترجمه کتاب ممکن است کسب درآمد، تقویت مهارت ترجمه، تقویت رزومه علمی و... باشد. همچنین در انتخاب کتاب برای ترجمه، بهتر است کتاب هایی که مخاطب گسترده ای دارند در اولویت اول باشند. باید همیشه در جریان فعالیت‌ های فرهنگی کشور های دیگر و کشور خود بود که توانست کتاب های داغ و جدیدی را برای ترجمه انتخاب کرد. کار ترجمه کتاب سخت و زمان بر است، اگر فردی مهارت کافی در امر ترجمه ندارد بهتر است ترجمه کتاب را به دست مترجمی مجرب و با مهارت بالا بسپارد که مفهوم اصلی کتاب به درستی به مخاطب منتقل شود.

چنانچه کتاب مورد نظر از طرف کارفرما و یا مشتری انتخاب شود، شما صرفاً به عنوان مترجم کار خود را شروع می کنید و در انتخاب کتاب هیچ نقشی نداشته و باید به دیگر مراحل ترجمه کتاب دقت کنید. اما چنانچه علاوه بر ترجمه کتاب، انتخاب آن نیز بر عهده شما باشد، در این حالت بهتر است کتابی را انتخاب کنید که قبلاً ترجمه نشده باشد. اغلب کتاب‌هایی که کمتر از شش ماه از چاپشان می‌گذرد، ترجمه نشده‌اند. با استفاده از اینترنت و جست و جوی نام کتاب و نام نویسنده در سایت های مختلف، می توان کتابی مناسب برای ترجمه پیدا کرد. حال اگر کتاب مورد نظرتان عمر طولانی‌تری داشته باشد کارتان سخت‌تر می‌شود. در این حالت، در گام نخست شما می توانید با مراجعه به سایت کتابخانه ملی و جستجوی نام کتاب یا ترجمه آن از کتاب مورد نظر خود اطلاعاتی کسب کنید.

اطمینان از اینکه کتاب مورد نظر قبلا ترجمه نشده است

برای شروع ترجمه کتاب پس از مشخص شدن هدف و انتخاب کتاب، باید از ترجمه نشدن کتاب توسط فرد دیگری اطمینان حاصل کنیم. تمامی مراحل ترجمه کتاب باید گام به گام رعایت شوند، زیرا اگر بعد از ترجمه متوجه شویم که کتاب مورد نظر توسط ناشری دیگر ترجمه شده است، تمامی زحمات ترجمه به هدر خواهد رفت. برای اطمینان از این که کتاب مورد نظر ترجمه نشده است، باید نام کتاب و نام نویسنده کتاب را در سایت های جستجوگر معتبر مثل جستجو گوگل، سایت کتابخانه ملی و... جستجو کرد و اطلاعات آن را خواند. اگر کتاب مورد نظر ترجمه شده باشد نام مترجم آن هم آورده خواهد شد. یک کتاب اگر به طور مکرر ترجمه شده باشد؛ نسبت به اولین ترجمه، فروش و یا مخاطب کمتری خواهد داشت.

کسب اجازه از نویسنده و ناشر خارجی کتاب

قبل از ترجمه هر کتابی علاوه بر نویسنده آن، باید از ناشر خارجی کتاب نیز کسب اجازه نمود. از آنجایی که ایران به قانون بین المللی کپی رایت پابرجا نیست و این پابرجا نبودن باعث می شود که بدون کسب اجازه از ناشر خارجی کتاب، امکان استفاده از آثارشان امکان پذیر باشد. اما کسب اجازه از ناشر خارجی، نشانه ادب و احترامی است که برای دنیای کتاب و فرهنگ قائل هستیم.

برنامه ریزی جهت منابع مالی و بودجه بندی

برای ترجمه ی کتاب دو حالت وجود دارد، یا اینکه خود فرد قصد ترجمه دارد و یا اینکه می خواهد سفارش ترجمه آن را به موسسات ترجمه بسپارد. اگر فردی قصد برون سپاری ترجمه را دارد باید بعد از انتخاب کتاب، هزینه ترجمه آن را برآورد کند و برای هزینه آن برنامه ریزی کرده و بودجه بندی کند. بسیاری از موسسات آنلاین ترجمه آپشنی تحت عنوان محاسبه آنلاین هزینه دارند، که با وارد کردن تعداد کلمات، نوع تخصص، زبان مبدا و مقصد و نوع زمانبندی مد نظر، هزینه ترجمه کتاب به صورت آنلاین و سیستمی برآورد خواهد شد.

در برخی موسسات ترجمه نیز امکان قسط بندی در پرداخت هزینه کتاب ها فراهم شده است که با توجه به درخواست مشتری مبنی بر اینکه هزینه کتاب را در چند قسط پرداخت خواهند کرد، برآورد هزینه انجام می شود. از طرف دیگر برآورد هزینه کل کتاب با توجه به تعداد کلمات کل اعلام می شود که با توجه به تعداد کلمات زیاد شامل درصد تخفیف حجمی بالایی می شود. اما اگر قرار بر پرداخت مرحله ای باشد. هر تعداد کلماتی که مد نظر مشتری باشد، همان تعداد برآورد هزینه انجام می شود. در این صورت تخفیف حجمی کل از بین می رود و تخفیف با درصد کمتری شامل می شود، ولی در عوض کل هزینه کتاب یکجا پرداخت نمی شود و شاید با توجه به حجم کتاب، پرداخت هزینه ترجمه، یکسال یا بیشتر از آن با توجه به حجم کتاب طول بکشد.

انتخاب روش برای ترجمه کتاب

بعد از طی کردن گام های ذکر شده در ترجمه کتاب، باید انتخاب کنید که قصد دارید به عنوان مترجم کتاب عمل کنید و یا می خواهید سفارش ترجمه تان را به موسسات ترجمه بسپارید؟ در هر دو روش نکات و گام هایی جهت موفقیت بیشتر وجود دارد که با رعایت تمامی آن نکات، می توانید به راحتی کتاب مورد نظرتان را ترجمه کنید.

می خواهید به عنوان مترجم کتاب عمل کنید؟

ترجمه کتاب همانند سایر ترجمه متون، پیچیدگی ها و روش های خاص خودش را دارد که برای موفقیت در آن باید تمامی نکات ترجمه را رعایت کرد. . گام ها و نکات بسیار مهم و آموزنده ای، هم برای مترجم کتاب و هم برای شخصی که می خواهد برای اولین بار کتابی را ترجمه کند، وجود دارد که برای ترجمه ای موفق حتما باید تمامی این نکات در نظر گرفته شده و رعایت شوند.

زمانبندی

زمانبندی مناسب یکی از ارکان اصلی فرآیند ترجمه کتاب می باشد. مترجم حرفه ای کتاب و یا شخصی که قصد دارد خود کتابش را ترجمه بکند، برای موفقیت باید بهترین زمانبندی را داشته باشد. عدم زمانبندی مناسب از طرف مترجم یک کتاب باعث نارضایتی مشتری خواهد شد. مترجم به هیچ وجه نباید بخاطر دریافت هزینه بیشتر، خارج از روال زمانبندی قول ترجمه کتابی رابدهد. اگر فردی خودش قصد ترجمه کتابش را دارد باز هم باید براساس توانایی ها و مهارت خود، زمانبندی مناسبی را در نظر بگیرد. در غیر این صورت خود فرد دچار مشکل شده و ممکن است به این دلیل ناشرش را از دست بدهد.

برقراری ارتباط با کتاب و نویسنده کتاب

قبل از شروع ترجمه کتاب بهتر است چند فصلی از کتاب مورد نظر مطالعه شود، در مورد نویسنده کتاب و کتاب های دیگرش تحقیق کرد، باید هدف نویسنده از نوشتن این کتاب را فهمید و به طور کلی با کتاب و نویسنده آن ارتباط برقرار کرد و انس گرفت. تمامی این موارد کمک شایانی در ترجمه بهتر و سریع تر کتاب خواهند کرد.

افزایش مهارت و دانش کلمات

هنگام ترجمه کتاب باید تفاوت تخصص و زمینه هر کتاب را در نظر گرفت. هنگام ترجمه کتاب باید این تفاوت ها را نیز در نظر گرفت. کتاب تخصصی پر از اصطلاحات تخصصی می باشد که به هنگام ترجمه باید توجه داشت که معادل فارسی مناسب اصطلاح را جایگزین کرد و از ترجمه کلمه به کلمه اصطلاحات تخصصی پرهیز کرد تا از بار علمی کتاب نکاهد. چه در ترجمه کتاب های تخصصی و چه در ترجمه کتاب های ادبی و هنری، مترجم با مهارت و دانش کلمات خود باید مواظب باشد تا کتاب از موضوع اصلی خودش دور نشود و مفهوم و معنی آن عینا به مخاطب انتقال پیدا کند.

ترجمه یکپارچه و یکنواخت

یکپارچه و یکنواخت بودن ترجمه از رکن های اصلی ترجمه کتاب موفق می باشد. مترجم باید پس از ترجمه کردن هر بخش یا فصلی، دوباره بخش ترجمه شده را بررسی کند تا متوجه اشتباهات خود شود و تمامی ترجمه های خود را یکپارچه کند و به این صورت نباشد که در دو بخش مختلف، دو ترجمه متفاوت از یک اصطلاح یکسان وجود داشته باشد.

می خواهید ترجمه کتاب خود را به موسسات ترجمه بسپارید؟

سفارش ترجمه کتاب به موسسات ترجمه نیز اساس و مراحل خودش را دارد که برای ترجمه موفق باید تمامی نکات گفته شده رعایت شوند.

انتخاب موسسه ترجمه

در انتخاب یک موسسه ترجمه مناسب باید در نظر داشته باشید که خدمات ترجمه کتاب در آن موسسه ترجمه به نحوی ارائه شود که هم مطالب به خوبی ترجمه شده باشد و با سبک نوشتاری زبان مقصد نوشته شوند و هم فرهنگ متن مبدا به متن مقصد بدرستی انتقال یابد. سپس بر اساس اهداف و نیاز های خود می توانید موسسه را انتخاب کنید.

دریافت نمونه ترجمه کتاب

بهتر است بعد از آشنایی کامل با موسسه و آشنایی با مراحل خدمات ترجمه کتاب موسسه مربوطه، خواستار دریافت نمونه های ترجمه کتاب مترجمین آن موسسه باشید تا با خیال راحت بتوانید کار ترجمه کتاب خود را به آن موسسه بسپارید.

سفارش ترجمه کتاب

مراحل سفارش ترجمه کتاب در موسسات مختلف یکسان نیست و تفاوت هایی جزئی دارد، اما روش کلی آن بدین صورت است: