چگونه مقالات را ویراستاری کنیم؟

انواع ویراستاری

ویراستاری مقاله به‌طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• ویراستاری فنی

• ویراستاری زبانی–ساختاری

• ویراستاری تخصصی (علمی یا محتوایی)

با توجه به اهمیت بالای مقالات علمی برای خوانندگان و داوران مجلات، لازم است هر سه نوع ویراستاری به‌صورت کامل بر روی یک مقاله اعمال شود. در این مطلب، به توضیح هر یک از این انواع ویراستاری می‌پردازیم.

ویراستاری فنی مقاله

ویراستاری فنی به بررسی و اصلاح جنبه‌های شکلی و ظاهری متن می‌پردازد. در این نوع ویرایش، موارد زیر مورد توجه قرار می‌گیرد:

• کنترل و اصلاح پاراگراف‌بندی

• رفع غلط‌های املایی

• اصلاح سرفصل‌ها و تیترها

• ایجاد انسجام میان جملات هر پاراگراف

• اصلاح و استانداردسازی نشانه‌گذاری (علائم نگارشی)

• یکدست‌سازی نگارش اعلام، اصطلاحات و آوانگاشت آن‌ها (در صورت نیاز)

• درج معادل لاتین واژگان تخصصی

• اعمال صحیح قواعد فرمول‌نویسی و عددنویسی

• بررسی و تنظیم جداول، نمودارها و منابع

• اصلاح و یکدست‌سازی پاورقی‌ها و ارجاعات

• تعیین دقیق حدود نقل‌قول‌ها

• اعراب‌گذاری در موارد ضروری و اصلاح اختصارات متنی

• کنترل نوع، اندازه و قلم حروف

• تنظیم عنوان فصل‌ها، بخش‌ها و زیربخش‌ها و سربرگ‌ها

• انجام نمونه‌خوانی (غلط‌گیری تایپی)

لازم به ذکر است که نمونه‌خوانی، با وجود سادگی، یکی از ضروری‌ترین مراحل پیش از انتشار هر نوشته است، اما متأسفانه گاهی از سوی نویسندگان یا ناشران نادیده گرفته می‌شود.

همچنین در ویراستاری فنی، ساختار کلی و اجزای متن (کالبدشناسی متن) نیز بررسی می‌شود؛ از جمله تصاویر، نمایه‌ها، جداول، فهرست مطالب، واژه‌نامه و سایر اجزای مرتبط.

ویرایش زبانی–ساختاری مقاله

این نوع ویرایش به اصلاح خطاهای دستوری، نگارشی و ساختاری متن می‌پردازد. در این فرآیند، مواردی مانند جایگاه صحیح اجزای جمله، انتخاب افعال مناسب، رعایت قواعد زبان، و پایبندی به زبان معیار مورد توجه قرار می‌گیرد. همچنین، یکدست‌سازی لحن و زبان نوشته، ابهام‌زدایی از عبارات مبهم، انتخاب معادل‌های مناسب برای واژگان غیرفارسی، کوتاه‌سازی جملات طولانی، و ساده‌سازی و روان‌سازی متن از نظر جمله‌بندی انجام می‌شود تا متن نهایی خواناتر و حرفه‌ای‌تر باشد.

ویرایش تخصصی (علمی یا محتوایی)

ویرایش تخصصی یا علمی باید توسط فردی انجام شود که در حوزه مرتبط با موضوع مقاله دارای تحصیلات و تخصص کافی باشد. برای مثال، مقالات حوزه پزشکی لازم است توسط یک متخصص پزشکی بررسی شوند. در این نوع ویرایش، محتوای علمی متن از نظر دقت، صحت و انسجام مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

از جمله اقدامات مهم در ویرایش تخصصی می‌توان به حذف یا تلخیص مطالب تکراری و غیرضروری، تنظیم و جابه‌جایی بخش‌ها برای ایجاد انسجام، افزودن نکات مهمِ جاافتاده (در متن یا پاورقی)، تطبیق متن ترجمه با منبع اصلی، و اصلاح مطالب نادرست یا متناقض اشاره کرد. همچنین، در صورت نیاز، ویراستار می‌تواند توضیحات یا پیشنهادهای ضروری را با ذکر عنوان «ویراستار» و با هماهنگی نویسنده ارائه دهد.

نکاتی در رابطه با ویرایش مقاله

پس از اتمام نگارش مقاله تاکید می کنیم که ویرایش آن را به زمانی دیگر حداقل یک هفته پس از اتمام نگارش مقاله بسپارید؛ چرا که ذهن شما هنوز از مطالب مقاله نوشته شده سرشار است، بنابراین به هنگام باز خوانی زود هنگام متن مقاله نخواهید توانست ایرادات آن را درک کنید و یا اشتباهات تایپی و دستوری را متوجه نخواهید شد. به ذهن خود مدت زمانی استراحت دهید تا بتوانید دوباره متن مقاله را باز خوانی و ویرایش کنید.

از دوستان و یا اساتید خود بخواهید مقاله شما را بخوانند و نظرات خود را در رابطه با قسمت هایی که بن نظزشان نامفهوم می اید و یا اینکه دارا ی ایرادات علمی می باشد ویا مشکلات دستور زبانی دارد را برایتان هایلایت کننند و نظرشان را بگویند.

حتما مقاله خود را در محیط ساکت و آرام ویرایش کنید. این کار نیاز به آرامش و توجه وتمرکز بالا دارد. قطعا در پس زمینه ی با سر وصدای زیاد نخواهید توانست به شکل خوب بر مقاله متمرکز شوید و هم چنین توصیه می کنیم مطابق با روحیات خود دست به ویرایش مقاله بزنید. یعنی برخی افراد نمی توانند در مانتیتور ویرایش کنند و حتما باید مقاله چاپی باشد و به صورت کاغذی بودن تمرکز آنان را افزایش می‌دهد. سعی کنید به روشی که راحت هستید اقدام کنید.