مهم‌ترین اصول و تکنیک های ترجمه همزمان

ترجمه همزمان

ترجمه همزمان عبارت است از برگرداندن یک مفهوم از زبان مبدأ به زبان مقصد به صورت شفاهی. آنچه که یک مترجم همزمان را با یک مترجم کتبی متمایز می‌کند این واقعیت است که مترجم همزمان با قرار گرفتن در یک محیط ارتباطی ملموس و تکرار ناپذیر از تکنیک‌ها و شگردهایی استفاده می‌کند که حاصل آن عبارات و جملاتی است که ترجمه کلمه به کلمه محسوب نخواهد شد. مترجمان در سایر حالت‌های ترجمه، زمان کافی برای مرور مجدد و تصحیح واژه‌ها و عبارات ترجمه شده پیش از ارائه به مشتری را دارند اما در ترجمه همزمان، هدف مترجم رساندن پیام در لحظه است. از ترجمه همزمان برای نخستین بار در جریان دادگاه نورنبرگ که پس از پایان جنگ جهانی دوم برگزار شد، استفاده شد. در ترجمه همزمان، مترجم مجبور است افکار و سخنان گوینده را هنگامی که هنوز در حال صحبت است با تأخیر حدود 30 ثانیه پس از شروع سخنرانی سخنران برای پردازش مطالب گفته شده ترجمه کند. ترجمه همزمان کار بسیار سختی است، بنابراین به دو مترجم نیاز است که هر کدام به طور معمول حدود 20 تا 30 دقیقه ترجمه می کنند و بین جلسات 10 دقیقه استراحت می کنند. مترجم متخصص برای گوش دادن به بلندگو با تمرکز کامل از یک هدست استفاده می کند.

اصول و تکنیک‌های ترجمه همزمان

هر ترجمه تخصصی اصول و تکنیک مخصوص به خود را دارد، ترجمه همزمان هم از این اصول مستثنی نیست و مترجمان همزمان هم مانند سایر مترجمان باید یک سری اصول و تکنیک ها را برای بهتر شدن ترجمه خود بکار ببرند. این اصول و تکنیک‌ها برای ترجمه همزمان عبارتند از:

مترجم شفاهی با تجربه و متخصص باید زبان مادری خود و ادبیات نوشتاری و گفتاری زبان مبدأ را بداند. او با مطالعه مداوم و هدفمند مجبور می‌شود به ظرافت‌ها و معانی زبان مادری خود مسلط باشد و همیشه نگاه دقیق و درست به موضوع ترجمه همزمان داشته باشد. برای این منظور، او باید یک ارتباط مکتوب، شنیداری و بصری مداوم با زبان مادری و تحولات آن برقرار کند، این بدان معناست که مترجم هرلحظه در فضای ترجمه احساس می‌کند و تصور می‌کند که همیشه در حال انتقال مفاهیم است.

احاطه بر نکات و ظرافت‌های زبان گفتاری و نوشتاری زبان دوم نیز یکی از موارد اجتناب‌ناپذیری است که مترجم همزمان باید به‌شدت آن را موردتوجه قرار دهد. زیرا به همان میزان ضعف که در این موارد مشاهده می‌شود، همان کمبود و ناتوانی در انتقال مفاهیم را خواهیم دید.

یک مترجم باید از سطح آگاهی عمومی نسبتاً خوبی در زمینه های سیاسی، فرهنگی و به‌ویژه اجتماعی برخوردار باشد و با مطالعه و حفظ ارتباط شنیداری و بصری مداوم خود با رسانه‌های داخلی و خارجی، درک مفاهیم رسانه‌ای و معنای بیان در زبان مبدأ و مقصد را نیز تقویت کند. به‌عنوان‌مثال، ممکن است هر یک از مخاطبان در بخشی از مکالمات خود فضای گفتگو را باز کنند تا هدف را بهتر بیان کنند. از ضرب‌المثل‌ها، اشعار شاعران مشهور یا نقل‌قول‌های معروف استفاده کند یا در مورد اعتقادات فرهنگی آن‌ها صحبت کند.

برای این منظور مترجم باید درباره معانی زبان مادری خود در اوقات فراغت بیندیشد و تمرین کند و وقتی در شرایط ترجمه است از آن‌ها استفاده کند.

در ترجمه شفاهی، مترجم نباید با جستجوی کلمات وقت را هدر دهد و فضای جلسه و شنونده را دچار نخوت کند. پس لازم است مترجم ضمن تغییر ملودی و کلمات خود، هرازگاهی نشاط لازم را در فضای ترجمه ایجاد کند.

یادداشت‌برداری هنگام ترجمه نکته مهمی است که مترجم ترجمه همزمان نباید از آن غافل شود. از آنجا که در فضای ترجمه همزمان، مترجم نقطه اتصال دو طرف است، او همیشه باید یک دفترچه نه‌ چندان بزرگ داشته باشد و مکالمات طرفین را سریع بنویسد و هنگام ترجمه از آن‌ها استفاده کند. این به‌عنوان یک کمک حافظه برای او عمل می‌کند و به او اجازه می‌دهد کار خود را با وفاداری بیشتری انجام دهد و مفاهیم را با دقت بیشتری منتقل کند. یادداشت‌برداری برای کسانی که پس از جلسه باید گزارش کار خود را ارائه دهند، مفید خواهد بود. اگر مترجم سرعت نوشتن همه مطالب را داشته باشد، این مطلوب‌ترین وضعیت است اما اگر نوشتن تمام مطالب سخنرانی امکان‌پذیر نباشد؛ نوشتن افعال به‌صورت مصدر و مفاهیم کلیدی و هر آنچه در انتقال بهینه موضوع کمک می‌کند بهترین روش است.

در زمان مصاحبه برای دفاع از مطالب خود، هر یک از طرفین باید لحن سخنرانی را تقویت کرده و با شدت و هیجان بیشتری صحبت کنند یا حتی ناراحتی و نگرانی خود را از موضوع به مخاطب منتقل کنند. پس برای یک مترجم انتقال مفهوم با استفاده از کلمات مناسب در شرایط خود و امانتداری نسبت به جملات گفته شده، یکی از نکات حائز اهمیت است و در واقع امانتداری او را به طرفین نشان می‌دهد.

اولین گام در راستای تبدیل شدن به یک مترجم شفاهی حرفه ای، داشتن استعداد در یادگیری زبانی دیگر غیر از زبان مادری می باشد. برخی افراد نسبت به سایر افراد جامعه استعداد بیشتری در یادگیری سریع زبان بیگانه دارند، البته منظور این نیست که فقط افرادی که استعداد یادگیری دارند می توانند مترجم حرفه ای شوند، در اینجا منظور افرادی است که سریعتر از دیگران زبان بیگانه را می آموزند. چه بسیار افرادی که زبانی غیر از زبان مادری خود را به سختی آموخته اند ولی به دلیل داشتن عشق و علاقه فراوان در این شغل، توانسته اند به یک مترجم شفاهی حرفه ای تبدیل شوند. پس علاوه بر استعداد ذاتی، داشتن علاقه نیز در این حرفه مهم و ضروری می باشد. طبعا به دنبال استعداد و علاقه، مطالعه مداوم و پشتکار نیز کمک اساسی در تحقق هدف خواهد کرد، چرا که زبان دارای وسعت بسیار زیادی می باشد و تنها یادگیری در تداوم فعالیت مترجمی کافی نیست. نکته دیگری که باید به آن توجه داشت این است که زبان فقط لغات و گرامر را شامل نمی شود، بلکه طیف وسیعی از اصطلاحات و ضرب المثل هایی است که با فرهنگ و عرف مردم جامعه عجین شده است. همچنین اگر می خواهید مترجم حرفه ای شوید نباید احساسات و نظرات شخصی خود را در حین ترجمه دخیل کنید، تفاوتی ندارد که شما در زمینه ای که ترجمه می کنید چقدر اطلاعات و تجربه دارید بلکه فقط باید سخنان گوینده را عینا ترجمه کنید.

مترجم شفاهی نیز همانند مترجم متون دارای رشته و زمینه های متفاوتی است که باید با توجه به علاقه و تخصص خود آن را انتخاب کرد. انتخاب تخصص در تبدیل مترجم شفاهی به مترجم حرفه ای بسیار موثر می باشد، زیرا انتخاب تخصص باعث می شود بیشتر در زمینه تخصص خود مطالعه و تمرین کنید و در این صورت زودتر به یک مترجم حرفه ای تبدیل خواهید شد، انواع تخصص در مترجمی شفاهی عبارتند از: مترجمین سفر، مترجمین پزشکی، مترجمین حقوقی، تجاری و ... . پس در انتخاب تخصص خود دقت داشته باشید تا حرفه ای تر شوید.

منظور از انتخاب نوع ترجمه، این است که آیا می خواهید مترجم همزمان شوید یا غیر همزمان؟ در مترجمی همزمان، مترجم باید سخنان گوینده را بلافاصله بعد از شنیدن ترجمه بیان کند، اما مترجم غیر همزمان نوعی از مترجمی شفاهی است که مترجم، سخنان گوینده را پس از اندکی گوش دادن ترجمه و بیان می دارد. برای فعالیت در زمینه ترجمه شفاهی بهتر است در کنار مدرک زبان، گواهینامه ترجمه شفاهی را نیز دریافت کنید، در این صورت حرفه شما در واقع اختصاصا به شما تعلق یافته و در نتیجه در روند فعالیت شما مفید واقع خواهد شد. در حالت کلی برای اینکه بتوانید مترجم شفاهی حرفه ای شوید باید علاوه بر افزایش مهارت شنیداری خود، بارها و بارها در دنیای واقعی این حرفه را انجام داده و با پشتکار و اعتماد به نفس و کسب تجربه فراوان گام در پیشرفت روز افزون خود بگذارید.